Koudemiddelen uitgelegd — R-290, R-32 en R-410A vergeleken

Het koudemiddel is het werkmedium van een warmtepomp — de stof die warmte oppakt aan de buitenkant en afgeeft aan de binnenkant. De keuze van koudemiddel bepaalt rendement, milieubelasting bij lekkage, veiligheidseisen én — sinds 2024 — of u het systeem überhaupt nog mag installeren.

1. De drie koudemiddelen die ertoe doen

2. Wat betekent GWP in de praktijk?

GWP (Global Warming Potential) drukt uit hoeveel maal sterker een stof opwarmt vergeleken met CO₂ over een tijdshorizon van 100 jaar. Concreet: bij een lekkage van 1 kg koudemiddel komt vrij:

• R-290: 0,02 kg CO₂-eq — verwaarloosbaar
• R-32: 675 kg CO₂-eq — een lange autorit (~3.000 km)
• R-410A: 2.088 kg CO₂-eq — een heel jaar gemiddeld autorijden

Een hermetisch gesloten warmtepomp zou geen lekkage mogen kennen, maar in de praktijk gaat ~3 % van de installaties ooit lekken (CBS koelmiddel-emissie statistiek). Daarom: hoe lager de GWP, hoe lager het risico voor het klimaat.

3. F-gassenverordening EU 2024/573

Op 7 februari 2024 nam de EU een herziene F-gassenverordening aan met een strikt uitfaseringsschema voor synthetische koudemiddelen (HFK's/HFC's). Belangrijkste data voor consumenten:

4. R-290 — de natuurlijke winnaar

R-290 (propaan, C₃H₈) is een natuurlijk koudemiddel. Het GWP van 0,02 betekent: zelfs een complete charge van 1,8 kg lekken levert minder klimaateffect dan 50 g CO₂. R-290 is bovendien ozonneutraal (ODP = 0).

Voordelen: toekomstvast (geen verbod denkbaar), beste rendement bij hoge aanvoer-temperaturen (geschikt voor radiatoren), werkt tot -28 °C buitentemperatuur (Daikin Altherma 4 H, lib/products/specs.ts operatingRangeC), lage prijs als grondstof.

De keerzijde: R-290 is brandklasse A3 (volledig brandbaar). Daarom strikte plaatsings- en lekdetectie-eisen. Daikin's antwoord is een hermetisch gesloten vat met geïntegreerde CCS811-gas-sensor — uitgebreid beschreven in Daikin R-290 hermetisch vat-ontwerp en de veiligheidsnormen-deepdive R-290 veiligheid technisch dossier.

5. R-32 — het tussenstation

R-32 was Daikin's voorkeursoplossing tussen 2014 en 2024 — bijna 70 % lagere GWP dan R-410A bij vergelijkbaar rendement en eenvoudiger handeling. Een R-32 systeem is brandklasse A2L (mild brandbaar) en stelt minder zware plaatsingseisen dan R-290.

Door de F-gassenverordening EU 2024/573 mag R-32 sinds januari 2026 niet meer in nieuwe split-warmtepompen tot 12 kW. Bestaande installaties mogen blijven draaien en mogen onderhouden worden met R-32 tot circa 2032 — daarna alleen nog gerecycled koudemiddel.

6. R-410A — de uitsterver

R-410A was tussen 2000-2014 het standaard koudemiddel voor lucht/water warmtepompen en split-airco's. Met GWP 2.088 is het ruim 100.000× erger dan R-290. Sinds 2026 mag R-410A niet meer in nieuwe consumenten-warmtepompen. Zit het in uw bestaande installatie? Geen paniek — het systeem mag blijven draaien, maar bij vervanging is een R-290-pomp de logische keuze.

7. CO₂ en ammoniak — de derde generatie?

Voor utiliteit en industrie wordt geëxperimenteerd met CO₂ (R-744, GWP = 1) en ammoniak (R-717, GWP = 0). Beide zijn natuurlijk en uitstekend voor warm tapwater (CO₂) of grote installaties (NH₃). Voor een particuliere woning blijft R-290 voorlopig de beste mix van rendement, veiligheid en prijs.

8. Wat betekent dit voor uw aankoop nu?

• Koop nu R-290 als u een nieuwe warmtepomp plaatst — geen wettelijke risico's, beste rendement bij radiatoren, hoogste marktwaarde over 15 jaar.
• R-32 op restvoorraad kan nog goedkoop op de markt komen — let op of u écht 5+ jaar de winst van die korting terugziet tegenover een mogelijke onderhoudsbeperking later.
• Heeft u nog R-410A? Geen actie nodig zolang het systeem werkt. Bij defecte compressor of grote lekkage: vervangen door R-290 is meestal de meest economische route.

Onze advies-route loopt altijd via R-290. Diepte over de Altherma 4 H R-290 implementatie: Daikin R-290 hermetisch ontwerp.

Veelgestelde vragen