Daikin R-290 hermetisch vat-ontwerp — hoe Altherma 4 H propaan veilig opsluit

R-290 (propaan) heeft de laagste GWP van alle praktisch bruikbare koudemiddelen — maar het is brandbaar (klasse A3). Daikin's antwoord op die spanning: een volledig hermetisch gesloten monoblock-buitenunit met meerlaagse beveiliging. Dit artikel ontleedt het ontwerp stap-voor-stap.

1. Monoblock — de fundamentele keuze

Een traditionele split-warmtepomp heeft twee delen verbonden door koudemiddel-leidingen. Bij installatie maakt de monteur flare- of soldeer-verbindingen — potentiële lekpunten. Voor R-32 acceptabel, voor R-290 (brandbaar) niet.

De Altherma 4 H is een monoblock: het volledige koudemiddelcircuit zit in één buitenunit (compressor, verdamper, condensor, expansieventiel). Binnenshuis loopt alleen verwarmd cv-water via een platen-warmtewisselaar. Geen propaan komt ooit het huis binnen. Geen flare-koppelingen die kunnen lekken — alle leidingen zijn fabrieks-gelast.

2. De charge — kleiner dan u denkt

De volledige propaanvulling per Altherma 4 H:

Ter vergelijking: een gangbare 11 kg gasfles (Calor) bevat circa 6× zoveel propaan als een 14 kW Altherma 4 H. Een R-410A unit van vergelijkbare grootte produceert bij volledige lek ~5.000 kg CO₂-eq — een factor 100.000× erger.

3. Drie veiligheidslagen

Laag 1 — Mechanisch hermetisch

Het volledige circuit is fabrieks-gelast met TIG-las (Tungsten Inert Gas) op koperen leidingen. Geen schroefdraad, geen flares, geen schroefkoppelingen. Iedere unit wordt voor uitlevering 100 % getest met een helium-leakage test op < 1 g/jaar lekkage.

Laag 2 — Geïntegreerde gas-sensor

In het ventilatorcompartiment (waar een eventuele lek het eerst zichtbaar zou worden) zit een halfgeleider-sensor van het type CCS811 of equivalent (verificatie pending — type per generatie verschilt; specifieke chip-keuze niet als publieke spec gepubliceerd). De sensor meet continu de R-290-concentratie in lucht. Drempelwaarde: 25 % van de LFL (Lower Flammability Limit). LFL voor propaan = 1,7 % volume-fractie in lucht; 25 % daarvan = 0,425 %. Op die drempel grijpt de unit in.

Laag 3 — Automatische respons bij detectie

Wanneer de sensor afgaat:

1. Compressor onmiddellijk uit (binnen 1 seconde) — stopt het pompen van koudemiddel door het circuit.
2. Ventilator op maximaal toerental — spoelt het ventilatorcompartiment door met buitenlucht, verdunt het propaan ver onder de LFL.
3. Push-melding via Onecta naar de gebruiker en (bij Stand-By-Me) naar Daikin Service.
4. Lock-out — unit weigert te herstarten tot een F-gassen-erkende monteur de oorzaak heeft hersteld en gereset.

4. Plaatsingsregels — afgeleid uit het ontwerp

Omdat het propaan in het buitenvat blijft, zijn de plaatsingsregels relatief mild — maar niet vrijblijvend. NEN-EN 60335-2-40 vereist:

• Minimaal 1 m horizontaal tot openingen waar gas zou kunnen binnenkomen (kelderkokers, ventilatieroosters, niet permanent gesloten ramen).
• Minimaal 2 m boven dakranden (propaan is zwaarder dan lucht; bij een lek zou het naar beneden zakken).
• Geen plaatsing in een pit of onder een uitsteeksel waar propaan zich kan ophopen.
• Vrije luchtcirculatie rondom (zie installatie- handleiding voor exacte vrije ruimtes).

Volledige normen-uitleg in onze R-290 veiligheid technisch dossier.

5. F-gassen-certificering en onderhoud

Onderhoud aan het koudemiddelcircuit mag uitsluitend door F-gassen-erkende monteurs categorie 1 of 2 (afhankelijk van charge- grootte). Daikin Stand-By-Me Certified Partners zijn standaard R-290-getraind en hebben de juiste apparatuur (lekdetectie, recovery-station, weegschaal). Detail: Stand-By-Me Certified Partner — 10 jaar dekking.

6. Vergelijking met R-32 split-systemen

7. Het VSK 2026-publiek — wat Daikin zelf benadrukt

Op de VSK 2026 in Utrecht presenteerde Daikin de Altherma 4 H als "fluisterstille R-290 monoblock met cold-climate prestatie tot -28 °C". De drie kernpunten in de catalogus en op de stand:

• Hermetisch monoblock — geen R-290 binnenshuis, geen veldverbindingen.
• Geïntegreerde sensor + auto-ventilatie — de veiligheidsregelaar zit in het ontwerp, niet als losse aanvullende module.
• SCOP-leiderschap @ 55 °C — bij hoge aanvoer wint propaan structureel 0,3-0,5 SCOP-punten van R-32 dankzij de gunstigere thermodynamische eigenschappen bij hoge condensatie-temperatuur.

8. Wat dit voor u betekent als koper

Concreet: een Altherma 4 H vereist géén vergunning, géén bijzondere ruimte-eisen voor het binnen-deel, en het koudemiddel is de facto gegarandeerd voor de hele levensduur (geen bijvullen gepland). De F-gassenverordening 2024/573 die R-32 en R-410A uitfaseert raakt R-290 niet — uw aanschaf is toekomstvast.

Volledige koudemiddelen-vergelijking: koudemiddelen R-290 / R-32 / R-410A.

Veelgestelde vragen