Stille Altherma 4 H Small — natuurlijk koudemiddel R-290

Hoe werkt een R-290 hoge-temperatuur warmtepomp?

R-290 is de chemische naam voor propaan — een natuurlijk gas dat al decennia in koelkasten en transportkoeling wordt gebruikt. Daikin heeft het als koudemiddel gekozen voor de Altherma 4 H omdat het twee dingen verenigt die andere koudemiddelen niet kunnen: een minimale milieu-impact (GWP van slechts 3) en thermodynamische eigenschappen die zelfs bij strenge vorst nog hoge aanvoertemperaturen mogelijk maken.

In de praktijk werkt het zo: de buitenunit onttrekt warmte uit de buitenlucht via een lamellenwarmtewisselaar, comprimeert het R-290-gas met een door Daikin zelf ontwikkelde compressor en geeft de warmte via een platenwarmtewisselaar af aan het cv-water. Door de gunstige drukverhouding van propaan kan het systeem aanvoertemperaturen tot 70°C (Small) of 75°C (Large) leveren — ook wanneer de buitentemperatuur tot -15°C zakt. Het volledige werkingsbereik loopt door tot -28°C buitentemperatuur, ruim onder de strengste Nederlandse winterdag.

Veiligheid is daarbij geen bijzaak. R-290 valt in veiligheidsklasse A3 (conform DIN EN 378) — laag toxisch, maar wel ontvlambaar onder zeer specifieke condities. Daikin heeft daarom het complete koudemiddelcircuit in de buitenunit gehouden: in de woning komt geen propaan. Een vast geïntegreerde gassensor controleert continu op lekkage en schakelt bij detectie automatisch de ventilator op het maximale toerental om de omgeving te ventileren. Een zelfinspectie elke 60 minuten waarborgt continue werking. In combinatie met de afgesloten schakelkast, de gasafscheider en de antivriesklep voldoet het systeem 100% aan de geldende veiligheidseisen.

Wanneer kies je Small vs Large?

Wat zit er in het systeem? — Componenten

Een Altherma 4 H is veel meer dan alleen een buitenunit. Bij installatie krijg je: het buitendeel met propaancircuit, de hydromodule (binnen) met cv-pomp en regelelektronica, een 5-inch MMI4-touchscreen, en — voor de Small-variant — een geïntegreerde warmtapwatertank van 180 of 230 liter. De Large-variant combineer je met een losse RVS-tank tot 300 liter zodat je systeemontwerp meer vrijheid krijgt.

In de buitenunit zitten vier componenten die uniek zijn voor de R-290-architectuur: (1) een actieve gaslekkage-sensor met automatische ventilatorboost en zelfinspectie elke 60 minuten, (2) een afgesloten schakelkast boven de ventilator die voorkomt dat propaan in de elektronica kan komen, (3) een gasafscheider die voorkomt dat R-290 via het watercircuit naar binnendelen lekt, en (4) een antivriesklep die de platenwarmtewisselaar tegen bevriezing beschermt en daarmee een tweede lekkagepad uitsluit. Het koudemiddelvat zelf doorstaat een val van 10 meter zonder lekkage; het R-290 wordt pas na installatie in het circuit ingebracht.

Bediening loopt via het 5-inch kleurentouchscreen MMI4 op de hydromodule en — via de meegeleverde WLAN-cartridge — via de Onecta-app op je smartphone (inclusief spraakbediening). De architectuur is open: KNX, Modbus en LAN zijn beschikbaar als losse adapters voor BMS- of Home-Assistant-integratie.

Geluid in echte cijfers

Geluid is de meest misverstane spec in de warmtepompmarkt. Daikin meldt voor de Altherma 4 H twee getallen die makkelijk worden verward: 28 dB(A) en 45–52 dB(A). Beide kloppen — maar ze meten iets anders.

De 28 dB(A) is een geluidsdrúk-niveau (Lp), gemeten op 3 meter afstand van de buitenunit in silent-mode. Dit is wat de buurman daadwerkelijk hoort vanaf zijn terras. Vergelijking: het geritsel van bladeren ligt rond 20 dB, fluisteren rond 30 dB. De Altherma 4 H zit daar precies tussenin — onder de hoorgrens voor achtergrondgeluid in een rustige wijk.

De 45 dB (bouwgrootte 6-8), 47 dB (bouwgrootte 10) en 52 dB (bouwgrootte 12-14) zijn geluidsvérmogens (Lw) — een gestandaardiseerde labelwaarde die niet de gehoorde druk maar de bron-emissie aangeeft. Een Lw-waarde laat zich pas vergelijken met de Bouwbesluit-norm wanneer je hem omrekent naar de geluidsdruk op de erfgrens, wat afhankelijk is van afstand, plaatsing en reflectie. In de praktijk: bij een correcte plaatsing op minimaal 3 meter van de erfgrens komt zelfs de grootste 14 kW-Large unit ruim onder de 40 dB(A) etmaal-norm.

R-290 vs alternatieven

Combineer met

De Altherma 4 H staat zelden alleen in een installatie. Voor grote vrijstaande woningen waar de tuin het toelaat is de Daikin Altherma GEO een interessant alternatief — geen buitenunit, maximaal seizoensrendement (ηs 195%) door constante brontemperatuur. Voor woningen zonder vloerverwarming combineer je de 4 H met Daikin warmtepomp-convectoren (FNA/FWXV) — die werken efficiënt vanaf 35°C aanvoer en bieden 's zomers actieve koeling. Voor smart-home-integratie kies je de Madoka thermostaat plus de Onecta-app, of het complete tank-en-bediening pakket. En voor garantiezekerheid registreer je bij installatie het Daikin Stand By Me Certified Partner-programma — kosteloos uit te breiden naar 5 jaar onderdelen-garantie.

Bronnen

Bronnen voor deze sectie: Daikin NL productcatalogus 2026 (p.104–115 voor Altherma 4 H), de EU F-gas verordening (EU) 517/2014 + revisie (EU) 2024/573 voor de GWP-classificatie en uitfasering, RVO.nl voor actuele ISDE-subsidiebedragen 2026, en het Bouwbesluit / Activiteitenbesluit milieubeheer voor de 40 dB(A) erfgrens-norm.